Fırından yayılan sıcak bir tarçın kokusu ya da muhallebinin üzerinden yükselen hafif vanilya esintisi… Tatlıların hafızamızda bıraktığı izin büyük kısmı bu iki aromadan gelir. Tarçın ve vanilin, tatlı mutfağının en sık kullanılan iki yardımcısıdır; ama doğru miktarda ve doğru zamanda kullanılmadıklarında tatlıyı kolayca bozabilirler. Soframızın defterinden bu yazıda tarçın ve vanilini tatlılarda nasıl kullanacağınızı, ölçülerini ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Tarçın: tatlıların sıcak dokunuşu
Tarçın, ağaç kabuğunun kurutulmasıyla elde edilen bir baharattır. Tatlılarda iki formu kullanılır: toz tarçın hamurlara, kremalara ve üzerine serpme için; çubuk tarçın ise sütlü tatlıların, komposto ve hoşafların ve sıcak içeceklerin pişirilmesi sırasında aroma vermek için. İki form arasındaki farkı ayrıntılı merak ediyorsanız tarçın çubuk ile toz tarçın farkı yazımıza göz atabilirsiniz.
Tarçının yakıştığı tatlılar
- Sütlaç ve muhallebi: Servis sırasında üzerine ince bir tabaka toz tarçın serpilir.
- Elmalı tatlılar: Elmalı turta, elmalı kurabiye ve fırında elma tarçınsız düşünülemez.
- Ayva ve balkabağı tatlısı: Pişirme suyuna eklenen çubuk tarçın tatlıya derin bir koku verir.
- Kurabiye ve kekler: Havuçlu kek, cevizli kurabiye ve tarçınlı rulolar için toz tarçın hamura eklenir.
- Aşure ve komposto: Çubuk tarçın pişirme sırasında eklenip servis öncesi çıkarılır.
Vanilin: kokunun sessiz kahramanı
Vanilin, vanilyanın karakteristik kokusunu veren aroma maddesidir ve evde vanilya aroması elde etmenin en pratik yoludur. Mutfakta en çok kullanılan formu şekerli vanilindir; şekerle karıştırılmış olduğu için ölçmesi kolaydır ve hamura rahatça dağılır. Vanilin tatlıya doğrudan bir “tat” vermekten çok, diğer tatları yuvarlayan ve tatlıyı daha dolgun hissettiren bir koku katar. Bu yüzden sade bir kekte bile vanilin eklenip eklenmediği hemen fark edilir. Vanilini, ağzı sıkı kapalı kabında ve diğer kokulu baharatlardan ayrı saklamak, kokusunun uzun süre taze kalmasını sağlar.
Vanilinin yakıştığı tatlılar
- Muhallebi, puding ve kremalar: Pişirme bittikten sonra eklenir.
- Kek ve pandispanya: Kuru malzemelerle birlikte eklenir.
- Kurabiye ve tart hamurları: Tereyağı ve şekerle çırpılırken eklenebilir.
- Şerbetli tatlılar: Bazı tariflerde şerbete çok az miktarda eklenir.
Doğru ölçü ve doğru zaman
Tarçın ve vanilinin en sık yapılan hatası fazla kullanımdır. Fazla tarçın tatlıya acımsı ve baskın bir tat verir; fazla vanilin ise ilaç kokusunu andıran yapay bir his bırakır. Aşağıdaki ölçüler soframızda kullandığımız başlangıç değerleridir; kullandığınız ürünün etiketindeki öneriyi de mutlaka dikkate alın.
- Bir kek ya da tepsi kurabiye için: 1 tatlı kaşığı toz tarçın ve 1 paket ya da etiketinde önerilen miktarda şekerli vanilin.
- 4 kişilik sütlaç ya da muhallebi için: Pişirme sırasında 1 çubuk tarçın ya da servis sırasında üzerine serpmelik toz tarçın; vanilin için pişirme bittikten sonra çok küçük bir miktar.
- Elmalı tatlı için: Bir kilo elmaya 1–2 tatlı kaşığı toz tarçın.
Zamanlama da en az ölçü kadar önemlidir. Vanilin ısıyla aromasını kaybedebildiği için pişirilen kremalarda ocaktan alındıktan sonra eklenmelidir. Tarçın ise pişirme sırasında da kullanılabilir; ama sütlü tatlıların üzerine serpilecek tarçın, tatlı tamamen soğuyup servis edilmeden hemen önce eklenmelidir ki rengi ve kokusu taze kalsın.
Tarçın ve vanilini birlikte kullanmak
Tarçın ve vanilin birbirini çok iyi tamamlar. Vanilin tatlıya yumuşak ve kremsi bir zemin hazırlarken tarçın bu zemine sıcaklık ve derinlik katar. Elmalı kurabiye, havuçlu kek ve sütlü irmik tatlısı, ikisinin birlikte kullanılabileceği güzel örneklerdir. Birlikte kullanırken her ikisinin miktarını biraz azaltmak dengenin korunmasına yardımcı olur.
Bu ikiliye zaman zaman başka baharatlar da eşlik edebilir. Kış kurabiyelerinde bir çimdik karanfil ya da zencefil, balkabaklı tatlılarda ise çok az miktarda muskat, tarçın ve vanilinle uyumlu bir koku oluşturur. Ancak tatlıya eklenen her yeni baharat, diğerlerinin miktarını azaltmayı gerektirir. Kural basit: Tatlının kendi tadı, yani elma, süt, balkabağı ya da tereyağı, her zaman önde olmalı; baharatlar ise onu arkadan desteklemelidir. İlk denemede ölçüleri az tutun, beğendiğiniz dengeyi bulduğunuzda tarif defterinize not edin.
Tarçınlı ve vanilinli elmalı kurabiye
125 gram oda sıcaklığında tereyağını yarım su bardağı pudra şekeri ve 1 paket şekerli vanilinle krema kıvamına gelene kadar çırpın. 1 yumurta ekleyip karıştırın. Yaklaşık 2,5 su bardağı unu 1 çay kaşığı kabartma tozuyla eleyerek yavaş yavaş ekleyin ve ele yapışmayan yumuşak bir hamur elde edin. İç harç için 2 rendelenmiş elmayı bir tavada 2 yemek kaşığı şekerle suyunu çekene kadar pişirin, ocaktan alınca 1 tatlı kaşığı toz tarçın ve bir avuç kırılmış ceviz ekleyin. Hamurdan ceviz büyüklüğünde parçalar alıp açın, içine harçtan koyup kapatın. 180 derece fırında altları hafif renk alana kadar pişirin. Soğuyunca üzerine pudra şekeri serpin.
Sık sorulan sorular
Vanilin pişirmenin başında mı sonunda mı eklenmeli?
Pişirilen kremalarda ve muhallebilerde ocaktan aldıktan sonra eklemek aromanın korunmasına yardımcı olur. Fırına girecek hamurlarda ise kuru malzemelerle birlikte eklenebilir.
Toz tarçın yerine çubuk tarçın kullanılabilir mi?
Sıvıyla pişirilen tatlılarda evet; çubuk tarçını pişirme sırasında ekleyip servis öncesi çıkarabilirsiniz. Hamur işlerinde ve üzerine serpmede ise toz tarçın gerekir.
Tatlıdaki fazla tarçının acılığı nasıl dengelenir?
Krema ya da muhallebi gibi tatlılarda tarifin yarısını tarçınsız tekrar hazırlayıp karıştırmak en etkili yoldur. Bir dahaki seferde ölçüyü azaltıp tadına bakarak artırmanızı öneririz.
Tarçın ve vanilin nasıl saklanmalı?
Her ikisini de ağzı sıkı kapalı kaplarda, serin, kuru ve güneş almayan bir dolapta saklayın. Toz tarçının kokusu zamanla azaldığı için küçük paketler tercih edin.
Soframızın defterinden bir not: Tatlıda en güzel koku, ölçülü olandır. Bir tutam tarçın ve bir çimdik vanilin, sofranıza sıcak bir kış akşamı havası getirir.




















































