Yaz sonu geldiğinde pek çok evde aynı telaş başlar: Balkonlara tepsiler dizilir, kazanlarda domates kaynar, iplere biberler dizilir. Kışlık hazırlık, Anadolu mutfağının en köklü geleneklerinden biridir ve bu hazırlığın baş tacı salça ile kurutulmuş biberdir. Soframızın defterinden bu yazıda kışlık salça ve biber hazırlarken dikkat edilmesi gerekenleri, saklama yöntemlerini ve zamanı ya da imkânı olmayanlar için pratik çözümleri anlatıyoruz.
Kışlık hazırlığa ne zaman başlanmalı?
Salça ve biber hazırlığı için en uygun zaman, domates ve biberin bol, olgun ve lezzetli olduğu yaz sonu ile sonbahar başıdır. Bu dönemde sebzeler tam olgunluğa ulaşmış, rengi ve tadı en yoğun hâlindedir. Güneşte kurutma yapılacaksa havaların hâlâ sıcak ve kuru olduğu günleri kollamak gerekir; yağmurlu ve nemli havalarda kurutma uzar ve ürünün bozulma riski artar.
Hazırlığa başlamadan önce ne kadar salça ve biber kullanacağınızı kabaca hesaplamak iyi bir fikirdir. Geçen kışın tüketimini düşünün: Kaç kavanoz salça bitti, kaç dizi biber yetti? Bu basit hesap hem emeğinizi hem de malzemenizi boşa harcamamanızı sağlar. Kavanozlarınızı, tepsilerinizi ve tülbentlerinizi önceden hazırlamak da işi kolaylaştırır; kavanozları sıcak suyla yıkayıp tamamen kurumaya bırakın.
Ev usulü biber salçası
Biber salçası için etli, kırmızı ve olgun biberler seçilir. Tatlı salça için kapya ya da tatlı kırmızı biber, acı salça için acı kırmızı biber kullanılır; ikisini karıştırarak orta acılıkta bir salça da yapabilirsiniz.
- Hazırlık: Biberleri yıkayın, saplarını ve çekirdeklerini ayıklayın. Çekirdekleri iyi temizlemek salçanın pürüzsüz olmasını sağlar.
- Çekme: Biberleri kıyma makinesinden ya da robottan geçirin.
- Koyulaştırma: Güneşte kurutacaksanız çekilmiş biberi tepsilere ince yayıp üzeri tülle örtün ve her gün karıştırın. Ocakta yapacaksanız geniş bir tencerede kısık ateşte, dibi tutmaması için sık sık karıştırarak suyunu çekene kadar pişirin.
- Tuzlama: Salça koyulaşmaya başladığında tuzunu ekleyin; tuz hem lezzet verir hem de saklamaya yardımcı olur.
- Kavanozlama: İstediğiniz kıvama gelen salçayı temiz ve tamamen kuru kavanozlara doldurun, üzerine ince bir tabaka zeytinyağı gezdirip kapatın.
Domates salçası için püf noktaları
Domates salçası da aynı mantıkla yapılır, ancak domatesin su oranı biberden yüksek olduğu için koyulaşması daha uzun sürer. Etli ve bol olgun domatesler tercih edilmelidir. Domatesleri rendeleyip ya da makineden geçirip kabuklarını ve çekirdeklerini süzmek, daha pürüzsüz bir salça elde etmenizi sağlar. Domates salçasını koyulaştırırken tencerenin kapağını açık tutun ve ateşi kısık tutmaya özen gösterin; yüksek ateşte dibi tutan salça yanık bir tat alır ve bu tat bütün kavanoza geçer. Salçanın kıvamını anlamak için bir kaşık alıp tabağa koyun: Kenarlarından su ayrılmıyorsa salçanız hazırdır. Domates ve biber salçasını yarı yarıya karıştırarak hazırlamak da hem renk hem de lezzet açısından dengeli bir sonuç verir. Hangi yemekte biber salçası, hangisinde domates salçası kullanacağınızı merak ediyorsanız biber salçası mı domates salçası mı yazımıza göz atabilirsiniz.
Biber kurutma: dizi ve pul biber
Kışlık biber hazırlığının bir diğer ayağı kurutmadır. Dolmalık kuru biber için biberlerin içi oyulur ve iğne iplikle dizilerek gölge ve havadar bir yerde kurutulur. Pul biber için ise olgun kırmızı biberler kurutulup tohumları ayıklandıktan sonra çekilir.
- Biberleri doğrudan yere değil, tepsi ya da temiz bir örtü üzerine serin.
- Kuruma sırasında biberleri her gün çevirin; böylece her yüzü eşit kurur.
- Nemli havalarda biberleri içeri alın; nem küflenmeye yol açabilir.
- Tamamen kurumamış biberi kavanoza ya da torbaya koymayın.
Zamanı olmayanlar için pratik çözümler
Her ev kışlık hazırlık yapacak zamana, alana ya da güneşe sahip değil. Bu durumda kaliteli hazır ürünler iyi bir alternatiftir. Soframızın tercih ettiği tatlı biber salçası, acı biber salçası ve domates salçası ile kış boyunca yemeklerinize ev salçası tadını taşıyabilirsiniz. Kurutulmuş biber tarafında ise pul biber ve isot dolabınızda mutlaka bulunması gereken iki üründür.
Hazır ürün alırken etiketteki içeriği okuyun. Salçada içerik ne kadar sade olursa, yani yalnızca biber ya da domates ve tuz içeriyorsa, ev salçasına o kadar yakın bir tat elde edersiniz.
Salça ve kuru biber nasıl saklanır?
- Salça: Açılmamış kavanozları serin ve karanlık bir kilerde saklayın. Açılan kavanozu buzdolabına koyun, her kullanımdan sonra üzerini düzeltip ince bir zeytinyağı tabakasıyla örtün.
- Temiz kaşık: Salçaya her zaman temiz ve kuru kaşık sokun; ıslak kaşık küflenmeye yol açabilir.
- Kuru biber dizileri: Havadar, kuru ve güneş almayan bir yerde, bez torbalarda saklayın.
- Pul biber: Ağzı kapalı kavanozda, ışıktan uzakta saklayın; uzun süreli saklama için buzdolabı da iyi bir seçenektir.
Baharatların genel saklama kuralları için baharatlar nasıl saklanır yazımızdaki sekiz kurala da göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ev salçası küflenirse ne yapmalı?
Yüzeyde küf görülen salçayı tüketmemenizi öneririz. Küf yalnızca yüzeyde görünse bile ürünün içine yayılmış olabilir. Küflenmeyi önlemek için temiz kaşık kullanın ve salçanın yüzeyini yağla örtün.
Salça güneşte mi ocakta mı yapılmalı?
Güneşte kurutulan salçanın tadı daha yoğun ve aromalı olur, ancak sıcak ve kuru hava gerektirir. Ocakta yapılan salça daha hızlı hazırlanır ve hava koşullarına bağlı değildir. İkisi de başarılı sonuç verir.
Bir kilo biberden ne kadar salça çıkar?
Bu, biberin su oranına ve salçanın ne kadar koyulaştırıldığına göre değişir. Biberin büyük kısmı su olduğu için elde edilen salça miktarı, başlangıçtaki biber miktarına göre oldukça azdır.
Kurutulmuş biber ne kadar dayanır?
Tamamen kurumuş ve kuru bir ortamda saklanan biber kış boyu rahatlıkla kullanılabilir. Nem alan ya da renginde koyulaşma ve leke görülen biberleri kullanmayın.
Soframızın defterinden bir dilek: Kilerinizdeki her kavanoz salça, kış sofralarınıza yazın sıcaklığını taşısın.



















































